Dünya Savaşı Öncesi Genel Durum
Birinci Dünya Savaşı başladığı sırada Avrupa (1914)
Genel Nedenler
Fransız İhtilali sonrasında milliyetçilik akımının yayılması
Sanayi İnkılabı'nı gerçekleştiren ülkelerin ham madde ve pazar arayışına yönelmesi
Devletler arası rekabet, bloklaşma ve silahlanma yarışının hızlanması
Özel Nedenler
İngiltere ve Almanya arasında; ekonomik rekabetin artması
Fransa ile Almanya arasında; Alsa- Loren sorununun olması
Rusya ile Avusturya- Macaristan İmparatorluğu arasında; Panslavizm- Pangermenizm rekabetinin yaşanması
Rusya'nın sıcak denizlere inme isteği
Savaşın Görünürdeki Nedeni
Sırplı bir öğrenci olan Gavrilo Princip'in Avusturya- Macaristan veliahdını öldürmesi,
Bu durum karşısında Avusturya- Macaristan, Sırbistan'a savaş ilan etti. Bu olay 1. Dünya Savaşı'nı başlatan kıvılcım oldu.
Uyarı: Savaşın en önemli gerekçesinin sömürgecilik, ham madde ve pazar arayışı olması, daha çok ekonomik çıkarlar yüzünden çıktığının kanıtıdır.
Uyarı: 1. Dünya Savaşı'na 1914- 1918 yılları arasında birçok devlet doğrudan ya da dolaylı olarak katılmıştır. Bu nedenle bu savaşa dünya savaşı denilmiştir.
Savaşa Katılan Devletlerin Osmanlı'ya Yönelik Amaçları
İngiltere: 19. Yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğü koruma politikasından vazgeçmiştir. Arapları ayaklandırarak devletin parçalanmasını hızlandırmıştır.
Fransa: Osmanlı Devleti sınırları içerisinde yaşayan gayrımüslimleri kullanarak Osmanlı Devleti üzerindeki siyasi baskısını artırmış, Osmanlı toprakları üzerinde hak iddia etmiştir.
Rusya: Osmanlı Devleti'nde yaşayan Ortodoksları isyana teşvik etmiştir. Boğazları alarak sıcak denizlere inmeyi ve merkezi İstanbul olan bir Slav İmparatorluğu kurmayı hedeflemiştir.
Almanya: Balkan devletlerini ve Osmanlı Devleti'ni kullanarak Orta Doğu'da etkinlik kurmayı amaçlamıştır. Yatırımlar yaparak Osmanlı Devleti üzerinde ekonomik nüfuza sahip olmak istemiştir.
Avusturya- Macaristan: Osmanlı Devleti'ni tamamen Avrupa'dan çıkarmayı, Balkanlardan kendi hakimiyetini kurmayı ve Ege Denizi'ne ulaşmayı hedeflemiştir.
İtalya: Osmanlı'nın Kuzey Afrika'daki son toprak parçası olan Trablusgarp'ı ele geçirmiştir. Büyük devletlerin yardımıyla Osmanlı Devleti'nden daha fazla toprak koparmayı amaçlamıştır.
ABD: Osmanlı Devleti'nde kurduğu okul, hastane, ve matbaa gibi kurumlar aracılığıyla kısa sürede siyasi ve ekonomik nüfuz kurmayı amaçlamıştır.
Mehmet ÇELİK